MOT + ИЗЛОЖБА

MOT+ EXHIBITION

14.09. МКЦ / YCC 19:00
Времетраење/Duration: 14 days

ИЗЛОЖБА НА ФОТОГРАФИИ НА ЉУПЧО ИЛИЕВСКИ – МОТ 1984-1996;
Exhibition of photographs by Ljupcho Ilievski – MOT ‎1984-1996

 

Феноменолозите што се занимаваат со човековата свест, како и антрополозите од калибарот на еден Клод Леви-Строс, се речиси едногласни дека човековата свест функционира според принципот на сегментација на континуумите што ја сочинуваат стварноста. Артикулацијата, поделбата, фрагментацијата, односно сегментацијата на континуумот на она што го викаме „свет“ водат кон сознание. На пример, боите ги разликуваме само благодарејќи на тоа што нашиот ум го сегментира светлосниот континуум на жолта, црвена, зелена, сина боја; објективно, тие бои не постојат во светлосниот континуум, сè додека нашата свест не го подели едното на серија сегменти, односно перцептивни моменти.
Што е фотографијата? Сегментација на континуумот што го викаме свет, ловење на еден минлив миг од вечноста и негово овековечување. Фотографијата, онаа вистинската, уметничката, според тоа е припитомување на вечноста, нејзин превод во визуелен јазик разбирлив за човекот. Тоа е фотографијата по форма, и како кај секоја вистинска уметност, нејзината содржина треба да се огледува во нејзината форма, за да се добие врвно уметничко дело.
Фотографиите на Љупчо Илиески, за кои веќе сум имал и чест и можност да се изразам, се најчиста реализација на оваа дефиниција. Свесен сум дека ниедно конкретно нешто не одговара целосно на својата дефиниција (зашто дефинициите се идеални, а нештата не се), но фотографиите на Илиевски, од сè што сум видел до сега, најмногу ми се доближуваат до дефиницијата на мајсторската уметничка фотографија. Тоа се полнозначни, јадри, надрочени, првокласни сегменти од континуумот наречен „свет“. Тие се показ за феноменологијата на свеста, онаа свест на човекот-уметник, која од Едното и непоимливо прави повеќе поимливи, која од невидливата вечност создава нешто видливо и опипливо за окото (фотографиите на Илиевски навистина создаваат ефект дека допирате нешто со окото). Фотографијата на Илиевски ја припитомува вечноста и ја прави стварна, материјална, сетилна. Секоја негова фотографија е отсечок од бесконечното време-простор; и кога фотографира пејзаж, и кога фотографира напуштена селска куќа, која станува метафора за човек со испустена душа, и кога фотографира (во серија фотоси) галеб што слетува, неговата фотографија сведочи дека таа уметност, уметноста на фотографијата, најчисто од сите уметности ни покажува како функционира човековата свест, нашиот ум, нашето познание на светот: преку кадрирање. Но, додека свеста го сегментира континуумот „свет“ според незабележлив и вроден автоматизам, и не е должна да им даде на едни отсечоци предност пред другите, уметничкиот фотограф ги избира и објектот и моментот за кои смета дека треба да се сочуваат како перцепција на Целото и Едното. Фотографиите се во суштина – синегдохи на свеста, зашто синегдохата е фигура при која со избраниот дел се означува целината: преку еден избран момент се означува вечноста, а преку еден избран објект се означува целиот свет. Тоа е уметнички избор на битното од небитното и негово овековечување како битно; тоа е авторско, најлично и најприватно припитомување на вечноста. Во тој личен избор на временската и просторната синегдоха е величината на уметникот – фотограф, и тука Љупчо Илиевски е ненадминлив. Неговата двојна перцептивна синегдоха, која фотографите често ја викаат „нишанење“ (избор на објект со кој ќе се претстави целината на светот) и „истрел“ (англиски: shooting, избор на моментот со кој ќе се претстави вечноста) е речиси секогаш силно очудување на стварноста. Да, стварноста на фотографиите на Илиевски е чудна, очудена и зачудена. Кога ги гледате неговите фотографии, и она што е на нив, си велите: „Господе Боже, сто пати сум видел камен, лебед, галеб, куќа, но никогаш не сум видел дека тие вака изгледаат.
Ако „обичните“ фотографии „ловат“ феномени, тогаш фотографиите на Илиевски ловат чисти ноумени – зад површината се гледа суштината. И кога фотографира камен, тој како да ја слика каменитоста како суштина на секој камен; кога слика езеро, ја слика езероликоста; кога фотографира небо, ние ја гледаме небесноста на небото. Како тоа му успева, знае само неговата свест, која одбира што ќе сегментира од континуумот на универзумот.
На оваа изложба, за свој објект, за свет што треба да се сфати, сегментира и припитоми – Љупчо го одбира театарот. А тоа значи – одбира една уметност, која еднаш веќе го сегментирала и „просеала“ светот низ своето око. Со самото тоа, неговите фотографии стануваат двојна сегментација, двојна фокализација, двојна леќа низ која се гледа светот; стануваат чиста есенција на стварноста, како двојно печена ракија – препеченица. Континуумите на светот двапати се фрактализирани. И веќе тој факт на овие фотографии им гарантира една посебна уметничка бесмртност и необичност: тие се она што во хералдиката и теориите на текстовите се вика семантичка бездна, односно мизенабим (го помакедончивме и овој француски збор). Нацртајте куќа, па во неа нацртајте помала, па во неа нацртајте уште помала – ете ви мизенабим, еротска бездна на огледалните знаци. Тоа е огледување на малото во големото, на театарот во фотографијата, а самиот театар е пак огледување на светот; не случајно Етјен Сурио антологиски го спореди театарот со кутија за чевли на која ѝ е отстранета една страна, кутија во која е сместен мал космос, направен според совршена аналогија на големиот космос.
Но, и тука, во тој веќе фрактализиран свет наречен театар, уметникот Љупчо Илиевски нашол простор за двојна артикулација/сегментација – погледнете ги моментите што тој ги одбрал за да ја припитоми вечноста на театарот. Што одбирал? Поставувајте си го тоа прашање секогаш кога, на оваа изложба, ќе застанете пред некоја негова фотографија. Ја одбирал суштината на театарскиот чин.
Понекогаш, таа суштина се јавува низ портрет (лицето на актерот), понекогаш е тоа играта на светлото и темнината (театарот не случајно е и уметност на светлината и темнината, па познава и театар на сенки како подвид), понекогаш е тоа голото актерско (човечко) тело, чиста крв и месо, чиста остензија, како што велат семиотичарите на театарот. Понекогаш тоа е елемент на сценографијата, чист симболизам, гола, „радиоактивна“ предметна метафора за оној човек од крв и месо што привремено излегол од кадарот и од објективот на нашиот Љупчо, за да му отстапи место на светот на предметите. Напати е тоа фреска, колективна сцена, во која лицата на актерите се движат од демонологија до мартирологија, од ѓавол до светец (во тие фотографии Љупчо, најверојатно без да биде свесен, ја слика теодицејата Божја). Понекогаш тоа е некој артист, чија душа е веќе преселена зад облаците (Мину Угриновска, Душко Костовски…), па Љупчо сака да ни ги врати овде, во оваа Долина на суетата и плачот, да нè потсети дека и тие биле како нас, и дека и ние ќе бидеме како нив.
Но, на сите тие фотографии, всушност, „уловено“ е едно исто нешто – суштината на театарот. Како што Љупчо знае да ја улови суштината на каменот, па фотографирајќи поединечен камен да ни ја покаже особината каменитост, така знае да ја улови и суштината на театарот. А тоа е – крикот. Нема театар без крик. Никогаш и немало. И трагедијата е крик. И комедијата е крик. Крик над несовршеноста на човековото суштество, над неговата минливост, глупост и смртност.
Љупчо тоа го знаел. Погледнете ги сите овие театарски фотографии, снимани по разни поводи, од МОТ, преку други театарски фестивали, до регуларни претстави, и во широк распон на изведувачи – од наши македонски театри до театри од Црна Африка (театар од Мали, на пример). На сите, на сите нив е фотографирано едно исто нешто: крикот. Човечкиот крик. Неговата фонетика, неговата лексика („мимика“), неговата синтакса (групни сцени). Непогрешливо точно се одбрани актери и моменти преку кои и во кои тој крик што распорува уши, почнува да боде и очи! Тоа е визуелизација на крикот, негово припитомување, негово претворање во светлина, боја, сенка… без разлика дали станува збор за црно-бели или колор фотографии. За дистинкцијата црно-бела/колор фотографија кај Љупчо, се имам изјаснето – од лично искуство знам (со Љупчо го работевме серијалот „1 фотографија и 99 зборови“ за „Нова Македонија“): неговата мајсторија оди до таму што тешко ќе може да се сетите, откако ќе ја видите фотографијата, дали била во колор или црно-бела. Кај Љупчо колорите се осенчени, а црно-белите сенки како да се обоени.
Според тоа, ако на овие фотографии е насликан крикот, тогаш нема да згрешам ако кажам дека мајсторството на Љупчо во одбирањето сегменти од миракулот наречен „театарска претстава“, често се служи и со синестезија – на некои фотографии како да можете да видите и мирис: мирис на чад од огнени змејови, мирис на сено од македонските крвави свадби, телесни мириси од претстави во кои Еросот и страста се единствена облека на телото.
Ќе сопрам тука. Затоа што, најверојатно, ако продолжам, ќе ви го расипам впечатокот од она што самите сакате да го видите на овие фотографии. Едно е сигурно: имате што да видите, и сите ќе видите различни нешта, ќе слушнете различни нешта, ќе помирисате различни нешта. Тоа е особина на големите уметнички фотографии: синестетични се, и покрај визуелната, будат назална, акустичка, дури и тактилна меморија. Токму такви, маестрални уметнички експонати на фрактализираната стварност стојат пред вас.
Допирајте, мирисајте, слушајте, слободно. Само со очи. За да станете свесни за присуството и на другите сетила, кои се неопходни за секое одење во театар. Маестро Љупчо Илиевски ви го овозможува тоа.
Венко Андоновски

 

Phenomenologists that deal with men’s consciousness, as well as anthropologists of Claude Levi-Strauss’s calibre, are almost unanimous in the notion that men’s consciousness functions on the principle of segmentation of the continuums that constitute reality. The articulation, division, fragmentation, i.e. segmentation of the continuum that we refer to as our “world”, lead to realization. For instance, we decipher colours thanks to our mind’s ability to segment the light continuum into yellow, red, green and blue; objectively, these colours do not exist in the light continuum, not until our consciousness divides the one into a series of segments, i.e. perceptive moments.
What is photography? It is segmentation of the continuum that we call the world, chasing a fleeting moment of eternity, and its eternalisation. Therefore, real photography, the artistic one, tames eternity; it provides translation in a visual language for men to grasp. That’s what photography is in its form, and as every other real art, its form has to mirror its content, in order to produce an artistic masterpiece.
Ljupcho Ilievski’s photographs, for which I have already had the honour and the opportunity to express my thoughts, are the clearest realisation of this definition. I am aware that nothing ever fully corresponds to its definition (since definitions are ideal, and things aren’t), however, from what I have seen so far, Ilievski’s photographs come to the definition of masterful artistic photography the closest. We are talking about meaningful, stout, fully developed, first class segments of the continuum called “the world”. They are an example of the phenomenology of consciousness, the consciousness of the artist, which turns the One and the intangible into many tangibles, the invisible eternity into something visible and tangible to the eye (Ilievski’s photographs truly create an effect that you’re touching something with your eyes). Ilievski’s photography tames eternity and makes it real, material and sensory. Each of his photographs is a snip of the eternal realm of time and space; when he takes a photo of a landscape, or of an abandoned country house that becomes a metaphor for men’s desolate soul, or when he takes a photo (in series of photos) of a landing seagull, his photograph testifies that the art of photography is the kind of art that shows most clearly how men’s consciousness, our mind, cognition of the world works, through frames. However, while consciousness segments the “world” continuum by means of an unnoticeable and innate mechanism, and is not obliged to favour some snips over others, the artistic photographer chooses the object as well as the moment that they deem worthy of preserving as a perception of the Whole and the One. The photographs are in fact a synecdoche for consciousness, since synecdoche as a figure of speech presents a segment to signify the whole: eternity is signified by choosing one moment, and the whole world is signified by choosing one object. It is an artistic selection of the significant out of the insignificant and its eternalisation as something important; it is an authentic, personal and most private taming of eternity. In this personal selection of the time and space synecdoche, lies the greatness of the artist-photographer, and it is here that Ljupcho Ilievski is unsurpassed. His dual perceptual synecdoche, which photographers often call “aiming” (choosing an object that shall represent the wholeness of the world) and “shooting” (choosing the right moment that shall represent eternity) virtually always makes reality highly defamiliarised. Indeed, the reality in Ilievski’s photographs is unusual, defamiliar, and surprising. When you see his photographs and what is in them, you say to yourself: “Dear God, I’ve seen a stone, a swan, a seagull, a house for thousands of times, but I’ve never seen them looking like this.”.
If “ordinary” photographs “go after” phenomena, then Ilievski’s photographs go after sole noumena – under the surface one can see the essence. When he takes a photo of a stone, it is as if he is taking a photo of its stoniness as the essence of each stone; when he takes a photo of a lake, he is taking a photo of its essence; when taking a photo of the sky, we see the sky’s essence. How he does it, only his consciousness knows, it is the one that selects what part of the continuum of the universe is to be segmented.
For this exhibition, Ljupcho chooses the theatre as his object of interest, a part of the world that is to be understood, segmented and tamed. That means he chooses art that has already segmented and “sifted” the world through its eyes. Therefore, his photographs provide double segmentation, double focalisation, double lens through which one can see the world; they become pure essence of reality, as double-distilled brandy. The world’s continuums are fractioned twice. Thus, these photographs are guaranteed artistic immortality and peculiarity: they represent what in heraldry and text theories is known as semantic abyss, that is, mise en abyme. Draw a house, in it, draw a smaller one, then an even smaller one – and you will get mise en abyme, an erotic abyss of mirroring signs. Just as the small mirrors the big, so does photography mirrors the theatre, and the theatre itself mirrors the world.; it is no coincidence that Étienne Souriau anthologically compared the theatre to a shoebox that has one side removed, a box in which a small cosmos is placed, perfectly analogous to the vast cosmos.
Nonetheless, even in the fractioned world called theatre, Ljupcho Ilievski, the artist, has found room for double articulation/segmentation; just have a look at the moments he picked to tame the eternity of the theatre. What is it that he picked? Ask yourselves this question whenever you stand in front of one of his photographs at this exhibition. He has been picking the essence of the theatrical act.
Sometimes, that essence comes forth through a portrait (the face of the actor), sometimes it is the play with light and darkness (the theatre is not accidentally the art of light and darkness, thus there is the shadow theatre as a subtype), sometimes it is the actor’s (men’s) naked body, sheer flesh and blood, sheer ostension, as the theatre semioticians might say. Sometimes it is part of the set design, pure symbolism, nude, “radioactive” material metaphor for the man made of flesh and blood that has temporarily come out of Ljupcho’s frame and lens so as to step aside for the world of objects. Another time it might be a fresco, a collective scene, in which the actors’ faces transform from demonology to martyrology, from a face of a devil to a face of a saint (in those photos, Ljupcho, most likely without being aware of it, portrays God’s theodicy). Sometimes it is an artist whose soul has already moved behind the clouds (Minu Ugrinovska, Dusko Kostovski…), so Ljupcho wishes to bring them back to us, in this Valley of vanity and lament, in order to remind us that they too were like us, and we will be like them.
All those photographs in fact “capture” one and the same thing – the essence of theatre. As Ljupcho has the ability to capture the essence of a stone, and manages by taking photographs of a single stone to show us the property of stoniness, he also succeeds in capturing the theatre’s essence. That is – the scream. There cannot be a theatre if there isn’t a scream. There never has been. Tragedy is a scream; comedy as well; a scream over the imperfection of human beings, over their transience, stupidity and mortality.
Ljupcho was well aware of this. Just look at all these theatre photographs, taken on various occasions, starting from MOT, to other theatre festivals, to regular performances, with a wide span of performers – from our Macedonian theatres to the theatres in Black Africa (a theatre in Mali, for instance). All of them have something in common: the scream. Men’s scream; its phonetics, lexis (“mimicry”), and syntax (group scenes). The choice of actors and moments is flawless, through them the scream that pierces through the ears, starts piercing through the eyes! It is taming of the scream, its visualisation and transformation into light, colour, shadow … regardless of whether we’re looking at black and white or colour photographs. I’ve already expressed my opinion on Ljupcho’s black and white/colour distinction – I know from personal experience (Ljupcho and I worked on the “1 photo and 99 words” serial for Nova Makedonija) that his mastery goes so far as to make it difficult for one to remember after seeing a photograph, whether it was in colour or black and white. Ljupcho’s colour photographs have monochromatic element in them, while his black and white photos are as if coloured.
That is why, if these photographs present the scream, I won’t be wrong in saying that Ljupcho’s artistry in choosing segments of the miracle called “theatrical performance”, often employs synesthesia – in some photographs it is as if you are able to see smell: the smell of smoke of fiery dragons, the smell of hay at Macedonian blood weddings, the bodily smell from performances in which the Eros and the passion are the body’s only garments.
Here I halt. For, if I am to carry on, I will spoil the impression that you might care to form for yourselves. One thing is for sure: there’s plenty to see, and you will all see, hear and smell different things. That is the art of the great artistic photographs: they’re synesthetic, and not only stir up the visual, but the nasal, acoustic and tactile memory as well. Such are the masterful artistic exhibits of a fractioned reality that stand before you. 
Feel free to touch, smell, and hear – only by using your eyes. In order to become aware of the presence of the other senses, which are imperative when going to the theatre, Maestro Ljupcho Ilievski provides you with the means to do so.
Venko Andonovski

ЉУПЧО ИЛИЕВСКИ

Љупчо Илиевски спаѓа во редот на најистакнатите македонски фотографи. Припадник е на средната генерација  фотографи, негува специфичен, уметнички стил и силен авторски печат. Засега е единствениот фотограф од Македонија чиишто фотографии за мегалитската опсерваторија Кокино се објавени во српското издание на престижното специјализирано списание за фотографија, „National Geographic“.

Роден е на 30 јули 1955 во Прилеп. Со фотографија се занимава од 1980, за во еден период да работи како соработник во ТAНЈУГ (Телеграфска Агенција Нова Југославија). ТАНЈУГ, беше најголемата и највлијателна државна агенција на бившите ју-простори. Од 1987 е вработен во МТВ, каде што во моментов работи како  камерман-снимател.

 За себе вели дека не фотографира, туку дека пишува со светлината и тоа не на актуелни теми, туку во фокусот му се наизглед неважни теми, кои ги обработува долг временски период и со голема посветеност. Негува посебен интерес за театарската фотографија, која во себе носи креативна драматичност и игра на сенки. Обземеноста од лустерот од Офицерскиот дом траеше цели 11 години, а по многу собрани податоци и истражувања, проектот е заокружен со самостојна мултимедијална изложба. Во последниве седум години негов нов предизвик е историјата стара 4.000 години. Приказната за Кокино, раскажана преку записот на Илиевски, неодамна резултираше со изложба, која предизвика подеднаков восхит и кај публиката и кај критиката..
Илиевски е автор на 9 самостојни изложби, а како член на „Фото-клуб 25“ учествувал и на повеќе групни изложби. Присутен  е на повеќе филмски фестивали, а за својата работа повеќепати е наградуван. Неговиот потпис стои и под поштенските марки со тема – Теракотни икони и Кокино.

За неговите уметнички креации, кои тешко може да се избројат, критичарите ќе запишат дека „Илиевски во своите фотографии ги фиксира деталите што се најинтересни, најрелевантни, што одразуваат една цела философија и психологија на човекот, што одразуваат една цела негова внатрешна драма“.

 

 

LJUPCO ILIEVSKI

Ljupcho Ilievski is one of the most prominent Macedonian photographers. He belongs to the middle generation of photographers; his style is specific, artistic and leaves a strong authentic mark. For now, he is the only photographer in Macedonia whose photographs of the Kokino megalithic observatory have been published in the Serbian edition of the prestigious magazine of photography “National Geographic”.

He was born on 30th July, 1955 in Prilep. He takes up photography in 1980, and for a time collaborates with TANJUG (Telegraphic Agency Nova Jugoslavija). TANJUG was the largest and most powerful state agency on the territory of ex-Yugoslavia. He has been employed at MTV since 1987, where he is currently working as a cameraman.

He says that he doesn’t take photos, but writes by using the light, and not on current topics. He focuses on issues that at first glance might seem insignificant, but he works on them for a long period of time, greatly devoted. He nourishes a special interest in theatre photography, which carries in itself creative drama and shadow play. His obsession with the chandelier in the Officers’s House lasted for all of 11 years, and after collecting abundant data and research, the project has been rounded up in an independent multimedia exhibition. In the last seven years his new challenge has been the 4 000-year-old history. Kokino’s story, related by Ilievski’s record, has recently resulted in an exhibition that has stirred the same amount of admiration among the critics, as among the audience… Ilievski has staged 9 independent exhibitions, and as a member of the “Photo-club 25” has been a part of numerous group exhibitions. He is present at a great number of film festivals, and has been awarded for his work many times. He is behind the postal stamps bearing the themes of the Terracotta icons and Kokino.

For his artistic creations, which are innumerable, critics have come to say that “Ilievski in his photographs fixates the most interesting and most relevant details that reflect men’s entire philosophy and psychology, in other words, details that reflect men’s inner drama.”